Auteursarchief:

Hans van Dijck

Carol Dweck in Nederland

Woensdag 4 september 2019 was Carol Dweck in Nederland (NBC Nieuwegein). Samen met James Nottingham was ze te zien en te horen tijdens een ochtend en middag congres.

Carol Dweck oogt fragiel. Ze is klein van gestalte en beweegt traag, maar is nog helder van geest. Ieder die de YouTube filmpjes heeft gezien weet hoe ze spreekt. Traag maar indringend, en elk woord is precies goed. Ze is een wetenschapster pur sang. Ze reageerde passend op de kritiek die al enkele jaren gaande is dat haar onderzoek niet herhaalbaar is, althans dat er dan heel andere resultaten gemeten worden. Ze duidde goed hoe de context, de situatie, invloed heeft daarop. Een interventie heeft geen gegarandeerd resultaat, de hele context doet mee, en die is complex.

Ik gebruik zelf wel eens de puzzelstukjes die de motivatietheoriëen met elkaar verbinden. Voor elke situatie haken ze verschillend in elkaar. Dat maakt psychologie zo boeiend!

James Nottingham is een humoristische Brit met een goed verhaal, ook vanuit zijn eigen situatie. Een goede spreker, vermakelijk, maar ik kwam natuurlijk voor de inspiratiebron zelf: Carol Dweck.

Noot: Toch jammer dat het basisonderwijs zoveel beter vertegenwoordigd was dan het VO. We lopen in het VO achter mensen! Mindset is geen hype, het zijn basisinzichten. Je hebt er jaren voor nodig om ze in je eigen praktijk te operationaliseren. Dus begin er maar snel mee!

 

Excellente docenten

Om te pieken moet je doorgroeien

In De Nieuwe Meso van september 2018 heb ik een artikel geschreven voor docenten die willen doorgroeien naar excellentie en schoolleiders die hen daarbij willen ondersteunen. Het artikel is vooral gebaseerd op het boek PIEK van Anders Ericsson en Robert Poole. Ik zou willen dat ik deze inzichten had gehad toen ik vijf jaar had lesgegeven.

Becoming is better than being

“Becoming is better than being” – Carol Dweck, Mindset

In the following video you’ll learn why you might be avoiding challenging situations and why it’s time to make a mindset shift.

Interessant praktijkonderzoek

Oud-collega Jo Hanssen mailde mij bijgaande samenvatting van een interessant onderzoek onder scholieren.

Grootschalige mindsetinterventie effectieve remedie tegen drop-out

Het blijkt dat leerlingen die kennis nemen van groeimindset en deze kennis bij zichzelf activeren, een betere studiehouding aannemen en daardoor beter presteren. Interessant is ook het ‘drive’ element: de notie activeren met welk doel je met leren bezig bent. Ook dit werkt positief op de prestatie door. kortom, waarom zou je iets vergelijkbaars niet in je eigen school opzetten?

Whole person learning

bookcover2slide

Dit nieuwe boekje past het groeimindset-denken toe op alle aspecten van de menselijke ontwikkeling: de fysieke en artistieke ontwikkeling, de cognitieve ontwikkeling, de sociaal-emotionele ontwikkeling en de ontwikkeling van het eigen kompas, dus je normen, waarden en persoonlijke keuzes. Een model van Stephen Covey was daarvoor de inspiratiebron.

Whole person learning vanuit een groeimindset, ja natuurlijk! En wat is de rol van scholen daarin?

Doorzettingsvermogen

Je komt ze wel eens tegen. Intelligente, aardige, empathische mensen die mede op basis van deze eigenschappen in een positie zijn gekomen. Maar na een tijdje zie je hun omgeving denken: ze slaan geen deuk in een pakje boter! Ze komen tekort om succesvol te zijn maar het duurt een tijdje voordat dit tekort een evident probleem wordt. Ze zijn immers zo aardig, en empathisch, en intelligent!

Angela Lee Duckworth, dochter van Chinese immigranten, startte een academische carrière en richtte zich in haar onderzoek op wat mensen succesvol maakt. Ze vond dat ze zelf qua wetenschappelijke prestaties bovengemiddeld presteerde, maar ze zag leeftijdgenoten die naast wetenschappelijk werk een onderwijsvernieuwingsbeweging in gang hadden gezet binnen een groot netwerk van scholen. Ze vroeg zich af wat deze mensen in huis hadden dat ze dit voor elkaar kregen.

Duckworth is onderdeel van een netwerk psychologen van verschillende Amerikaanse universiteiten die willen weten welke kwaliteiten mensen succesvol maken. Op hun lijstje staan bijvoorbeeld zelfcontrole, sociale intelligentie, optimisme en nieuwsgierigheid. Maar volgens Duckworth moet bovenaan ‘grit’ staan, een woord dat als vastberadenheid wordt vertaald, maar eigenlijk vind ik in dit verband doorzettingsvermogen beter. Het gaat erom dat je bij tegenslag jezelf bij elkaar raapt, en je opnieuw motiveert om je doel te bereiken. In haar onderzoek kwam Duckworth erachter dat mensen zelf een goed beeld hebben van de mate waarin ze kunnen  doorzetten. Vervolgens blijkt die inschatting een sterke voorspeller van succes in hun carrière, sterker dan bijvoorbeeld het gemeten IQ.

En dan nu het goede nieuws. Net als zelfcontrole, sociale intelligentie, optimisme en nieuwsgierigheid is doorzettingsvermogen te leren. Denk niet dat, omdat wij dit soort kwaliteiten aanduiden als eigenschappen, ze aangeboren en onveranderbaar zijn. Uiteindelijk is het gewoon gedrag en dus beïnvloedbaar van buitenaf en ontwikkelbaar van binnenuit.

Wie vaker zijn nek uitsteekt, zal ook vaker zijn neus stoten. De kunst is, om dit niet te zien als afgaan maar als onderdeel van een leerproces. In een kort filmpje somt Michael Jordan een lange serie fouten, mislukkingen en verloren finales op. Aan het slot meldt hij droogjes dat die allemaal nodig waren om de beste basketballer aller tijden te worden. ‘Grit’ is dus niet op volle kracht op je doel afgaan. Grote doelen worden bereikt via vallen en opstaan. Tegenslag is onderdeel van het uiteindelijke succes.

Motiveren en belonen

Ons gezond verstand zegt dat de motivatie toeneemt met de beloning. In een experiment werd een groep proefpersonen opgezadeld met een grote hoeveelheid uitermate saai werk. Nadat ze het gedaan hadden kregen ze de opdracht een andere groep mensen te motiveren diezelfde vervelende klus te doen. Eenderde van de proefpersonen kreeg een beloning van € 5 in het vooruitzicht, eenderde werd € 50 beloofd en bij eenderde werd in het geheel niet over beloning gesproken. Men wilde weten welke groep de betere prestatie zou leveren. Dat bleek de laatste groep te zijn. Niet de beloning maar de uitdaging om die andere personen zover te krijgen het werk te doen motiveerde hen. Het was immers in het belang van de wetenschap dat ze het zouden doen!

Ook docenten zijn vaak bezig leerlingen te motiveren om (vaak saai) werk te doen: woordjes leren, sommen maken, teksten lezen. Zij motiveren hun leerlingen met het vooruitzicht van goede cijfers of – bij onderpresteren – lage cijfers of zelfs sancties. Dus met carrots and sticks, zoals Daniel Pink dat zou noemen. Pink heeft met zijn boeken A Whole New Mind en Drive furore gemaakt. Kijk maar eens op Youtube naar presentaties die Pink geeft over de ‘verbazende werkelijkheid wat ons motiveert’.

Pink zegt dat een reële beloning in vergelijking met de beloning voor vergelijkbaar werk een basisvoorwaarde is. Is daaraan niet voldaan, dan raken mensen gedemotiveerd. Carrots and sticks werken vaak averechts. Formele voorschriften, controlemechanismen en ondoorzichtige beloningsverschillen demotiveren juist. Ze nemen het enthousiasme en de overtuiging weg die de kwaliteit van het werk bepalen.

In het hele onderwijs, als het gaat om het motiveren van leerlingen maar evenzo waar het de motivatie van docenten betreft, is het bewustzijn nodig dat van intrinsieke motivatie een veel grotere kracht uitgaat dan van de c&s (carrots & sticks dus). Wat zijn de elementen van motivatie? Bij Pink gaat het om autonomy, mastery en vooral: purpose. Oftewel: eigen beslisruimte hebben, competent zijn en bovenal een doel hebben (zingeving).

Geloof in leerbaarheid

Toetsen worden bij een tweede beoordeling door een docent die de leerlingen niet kent, anders becijferd dan door de eerste docent. Bij analyse blijkt dat de – in de ogen van de eerste beoordelaar – zwakke leerlingen, bij de tweede beoordeling hoger scoren. De opvatting van de docent  over de capaciteiten van de leerling heeft blijkbaar invloed gehad op de beoordeling.

Dit blijkt een structureel verschijnsel. Carol Dweck, hoogleraar psychologie aan Stanford University, komt tot een opmerkelijke stelling. Zij ziet twee typen mensen, zij die ervan overtuigd zijn dat iemand leerbaar is, maar dat daaraan een duidelijke bovengrens zit (het IQ), en zij die geloven dat zo’n bovengrens niet echt bestaat: mensen kunnen eindeloos doorgroeien. De eerste groep heeft een fixed mindset de tweede groep een growth mindset. De eerste overtuiging zegt dat metingen zoals IQ-tests en Cito-scores objectief aangeven wat iemand kan. Meer moet je van die persoon eigenlijk niet verwachten. De tweede overtuiging stelt dat je nooit kunt weten hoe hoog de lat mag liggen. Zolang mensen gemotiveerd blijven om te leren, blijkt die lat steeds weer hoger gelegd te kunnen worden. Beide mindsets werken als een self-fulfilling prophecy. De één belemmert het leren, de tweede stimuleert het leren!

De uitslag van de Cito-toets werkt dus belemmerend. Niet alleen omdat leraren ernaar gaan handelen, maar ook omdat de leerling zichzelf gaat definiëren als iemand met een bovengrens in capaciteiten. Datzelfde geldt voor leerlingen die weten dat ze dyslectisch zijn. Waarom veel investeren in taal als je op dat punt gewoon een handicap hebt? Het gedrag dat hoort bij een fixed mindset laat minder bereidheid zien tot inspanning.

Het onderzoek laat verder zien dat docenten met de fixed mindset hun opvattingen ook op zichzelf toepassen. Ze beschouwen zichzelf als ‘uitgeleerd’: ze weten alles wat ze moeten weten om hun werk goed te doen. Ze gedragen zich betweterig en eigenwijs. Volgens Dweck heeft het ook effect in de privé-sfeer: ze besluiten eerder tot echtscheiding. ’Die relatie wordt toch niks meer want ik ben nu eenmaal zo!’

 

Feedback als kloppend hart van de lerende organisatie

In 2013 deden we een onderzoek naar feedback: we wilden helder formuleren wat groeigerichte feedback was en waarom deze zo goed werkt. We kwamen tot het volgende lijstje.

Groeigerichte feedback

  • Legt de relatie tussen inspanning en resultaat
  • Richt zich op de aanpak, het proces
  • Richt zich op het belang van oefenen en repeteren
  • Richt zich op de noodzaak van fouten
  • Richt zich op het doorzetten na mislukking
  • Richt zich op het belang van focus en concentratie
  • Richt zich op het gestelde en haalbare doel
  • Reflecteert op de noodzakelijke vaardigheden

In de workshops en trainingen leert u om goede formuleringen te kiezen. Het is even oefenen, maar al snel wordt je bewust bekwaam en gaat het vanzelf.

Ze kunnen het omdat jij dat denkt

Na het project ‘De opbrengsten van een groeimindset’ heb ik de inzichten van Carol Dweck samengevat in een boekje. Het is een persoonlijk verhaal geworden, met voorbeelden uit mijn eigen jeugd, mijn school- en studietijd en mijn werk als docent en lerarenopleider. De fixed mindset heeft mij lange tijd ‘dwarsgezeten’. Het heeft me tot een onderpresteerder gemaakt. Maar dat realiseerde ik me pas veel later. En het is nooit te laat. Terugkijken heeft geen zin, groei gaat altijd over wat er nog gaat komen.

Het boekje is in gedrukte vorm helaas niet meer verkrijgbaar. Het is wel te downloaden: Ze kunnen het omdat jij dat denkt